onderweg

Dementie: verloren in ruimte en tijd

Onlangs raakte ik in het donker in Doetinchem de weg kwijt. Je kunt je niet voorstellen dat je in Doetinchem de weg kwijt raakt, maar het is mij dus overkomen. Terwijl ik (tot dan toe...) trots was op mijn richtinggevoel..... Twee keer dacht ik richting station te fietsen en na tien minuten kwam ik weer uit op dezelfde plek. Dat geeft een heel vreemd gevoel, alsof je de controle kwijt bent geraakt....

Deze week verschijnt de 50e druk van Bernlef's Hersenschimmen.

Bernlef vat de essentie van dementie samen in het de grip kwijt zijn geraakt op ruimte en tijd.

Als je verloren bent in de ruimte heb je geen idee waar je je bevindt. Omdat je niet weet waar je bent ben je ook altijd de weg kwijt. Iedere weg leidt nergens toe omdat je ook nergens bent. Je weet niet waar je bent, je stapt door een deur en je hebt geen idee waar je dán weer bent.

Als je helemaal de grip op de ruimte kwijt bent geraakt kun je zelfs niet meer de proporties en dimensies zien. Je weet niet meer dat een stoel een stoel is. En als je op de stoel zit weet je niet meer dat je hem aan kunt schuiven naar de tafel.

--------------------

Een aantal jaren geleden moest ik onverwachts een nacht in het ziekenhuis blijven. Ik had geen horloge en ik kon ook geen klok zien. Door een paar apparaten was ik aan mijn bed gekluisterd. Ik mocht er niet uit.

Nog steeds had ik besef van tijd. Ik wist dat het nacht was. Maar wat duurde die nacht lang! Omdat ik niet wist hoe laat het was. Precies zoals de peuter die wakker wordt, maar nog geen klok kan kijken. "Nog eventjes slapen" zegt mamma. Maar wat is eventjes? Trouwens: hoe moet je gaan slapen als je klaarwakker bent?

Als je echt verloren bent in de tijd heb je geen enkel idee wanneer wat gaat gebeuren. De dag is één grote verrrassing, maar niet in positieve zin. Je bent totaal afhankelijk omdat je geen enkele grip hebt. Het overkomt je allemaal op onverwachtse momenten.

Je hebt geen geschiedenis meer en er is geen toekomst. Je weet niet meer waar je woonde en met wie. En je hebt geen idee wat er gaat gebeuren.

Bij mensen met autisme zien we vaak een uitstekende oriëntatie in de ruimte, en een grote moeite met de tijd. Daarom moet, als ze eenmaal klok kunnen kijken, alles precies op tijd gebeuren. Dat is hun houvast.

Maar dan die combinatie: het niet weten waar je bent én het geen idee hebben van de tijd. Het is eigenlijk niet voor te stellen.....

Stiltesnurkreiziger

Bij voorkeur ga ik in de trein in de Stiltecoupé zitten.

Niet dat dat altijd helpt. Sommige mensen hebben nu eenmaal niet de discipline om stil te kunnen zijn.

Maar gemiddeld is het in de Stiltecoupé wel wat stiller dan in andere coupé's.

Vroeger was er trouwens in de Rookcoupé's de meeste herrie, maar roken mag niet meer. Dankzij de mobiele telefoons en de oormuziek heeft de herrie zich nu door de hele trein verspreid.

Gisteravond was het redelijk stil in de Stiltecoupé. Er zaten weinig mensen en de mensen die er zaten waren niet aan het bellen of aan het discussiëren.

Totdat één van de reizigers in slaap viel. Dat was te merken aan het aantal decibels dat deze meneer aan snurkgeluiden produceerde. Ik had de neiging om hem te wekken met de vraag: "Wil uw vrouw nog wel naast u liggen?"

De laatste tien minuten reisde ik weer in stilte. De meneer was uitgestapt. Iemand had hem gewekt, anders had hij zijn station overgeslagen....

Zijdeur

Wie hier naar binnen probeert te gaan stoot zijn neus.

Het is een schildering op de blinde muur (de zijgevel) van een huis in Kerken (Nordrheinland Westfalen).

Je kunt beter bij de voordeur aanbellen....

Opvoedingscanon

Vorige week verscheen de opvoedingscanon.

Er worden 51 thema's in behandeld. De uitkomsten hebben allemaal een wetenschappelijke onderbouwing.

Zoals de stelling dat vaders een nadrukkelijker rol moeten hebben bij de opvoeding. "Als er geen vader in het gezin is en de moeder de opvoeding alleen moet doen, dan lopen vooral de jongens een grotere kans om in de problemen te komen."  Bij die afwezige vaders hoort volgens mij ook de vader die er wel is, maar alleen op zondag het vlees snijdt.

Al vaker heb ik geschreven dat je opvoeding niet in je eentje moet (willen) doen. Er zijn moeders die er alleen voor staan. Zij hebben dan ook des te meer contacten met andere opvoeders nodig.

Ook wordt benadrukt dat begrenzing van het gedrag essentieel is. Kinderen moeten leren om met grenzen om te gaan. Bovendien blijkt het stellen van grenzen risicovol gedrag (zoals alcoholgebruik op jonge leeftijd) te kunnen beperken

Nog een paar mooie stellingen:

* Een gezond kind heeft regelmatig een pleister op de knie

* Hoe meer je de omgeving van een jong kind hetzelfde kunt houden, des te beter

* Kinderen die mogen eten wat ze willen en mogen laten staan wat ze niet lekker vinden vinden op volwassen leeftijd maar weinig lekker

* Spelen is belangrijk, maar vervelen ook. Vervelen geeft kinderen de ruimte om zelf iets te verzinnen.

Je kunt meer lezen over de opvoedingscanon op www.opvoedingscanon.nl. Er is ook een goed leesbaar boek verschenen met daarin de achtergrond van de uitkomsten van deze opvoedingscanon.

Pyjamadag

Op mijn werk heb ik dagelijks contact met steeds weer verschillende teams. Per week kom ik regelmatig honderden verschillende mensen tegen.

De afgelopen week was ik bij een bespreking met én een cursus voor teams waar nadrukkelijk gehoest en geproest werd. De mensen zaten met tranen in de ogen. Dat was niet omdat ze ontroerd waren. Het hoort trouwens ook wel een beetje bij de zorg dat je gewoon door gaat als je half ziek bent.

Als bijna zestiger ga ik ervan uit dat ik alle virussen al wel zo'n beetje heb gehad. Maar kennelijk heeft iemand tóch kans gezien om mij viraal aan te steken. Nu wil ik alleen nog weten wie dat was.

Vandaag maar even een pyjamadag. Morgen zie ik wel verder....

Jordaan

Dit is een beeld uit de Amsterdamse Jordaan.

Er zijn mensen die denken dat dit een Joodse wijk is, maar dat is deze wijk nooit geweest.

Er zijn allerlei verklaringen voor de naam Jordaan. Eén van die verklaringen is dat de wijk door Franstalige hugenoten genoemd zou zijn naar de jardins, de tuinen.

In De Engel van Amsterdam beschrijft Geert Mak hoe overbevolkt deze wijk in de 19e eeuw was met zijn smalle straten en kleine huizen. Vaak woonden er gezinnen met 10 kinderen in één huis. Tegenwoordig wordt ruim 60% van diezelfde huizen bewoond door één persoon.

De Jordaan is een opvallend 'witte' wijk, bijna 90% van de bevolking heeft een westerse achtergrond. De oude Jordanezen houden nog steeds van de volksmuziek van Tante Leen en Johnny Jordaan.

De huizen staan vaak vol met spullen die wij wel eens de Jordaanrenaissance noemen.

De Jordanezen zijn recht voor hun raap en hebben vaak een typisch Amsterdams gevoel voor humor.

Toen we in de jaren '70 aan de rand van deze wijk woonden hebben we ons hier prima vermaakt....

Honderdduizend keer

Hoe het komt weet ik niet.

Maar dit fotoalbum wordt veruit het meeste bezocht op mijn weblog.

Inmiddels zijn de foto's meer dan 100.000 keer bekeken.

Het is het fotoalbum van het eiland Rügen in de Ostsee.

Het is het grootste eiland van Duitsland, vijf maal zo groot als Texel. Door de wonderlijke vorm ben je eigenlijk altijd in de buurt van de zee. Rügen is een uitstekend fietseiland.

Op de tweede foto zie je het centrum van de hoofdstad van het eiland: Bergen. Het is een rustige, harmonieuze plaats die goed past bij de sfeer op het hele eiland.

De derde foto laat het golvende landschap ten noorden van Bergen zien. Soms moet je hier toch wel even stevig op de trappers staan. Maar bovenop de heuvel zie je altijd weer de zee.

De veerponten vormen op één na het drukst bezochte fotoalbum bij dit weblog. Het telt een constante stroom aan bezoekers. Dit album bestaat nog maar één jaar, maar de foto's werden inmiddels 55.000 keer bekeken.

De bovenste veerpont is het veer over de Waal tussen Gendt en Millingen.

Op de onderste foto zie je het Zalkerveer tussen Kampen en Zwolle.

Omdat er regelmatig vragen naar zijn: deze foto's werden gemaakt met de Panasonic DMC-TZ 2 compactcamera.

Psychologie van de pijn (4)

1) Als je het gevoel hebt dat je controle hebt over een pijnlijke situatie kun je de pijn beter verdragen.

Maar als iets je overkomt en je er geen enkele grip op hebt kan de pijn een traumatische ervaring worden.

Er zijn mensen die liever zelf hun tanden trekken dan dat de tandarts het doet. Dat kan ik je niet aanraden. Er zijn mensen die zelf tanden of kiezen trekken, maar het is niet zo gezond (behalve bij kinderen die wisselen).

2) Als je tijdens een pijnlijke situatie kans ziet om je aandacht af te leiden zul je minder pijn ervaren.

Omgekeerd: als je helemaal gefocust bent op de ervaring van de pijn zul je juist extra veel pijn voelen.

Afleiding werkt dus goed. Alleen is het nog de vraag welke afleiding bij wie past.... Zou een sudoku boven de tandartsstoel sommige patiënten kunnen helpen?

3) Als je niet erg bang bent heb je vaak ook minder last van de pijn.

Maar als je ontzettend bang bent verscherpt dat de pijnlijke ervaring ook aanzienlijk.

Wat die angst betreft: er bestaat een groot verschil in angstgevoeligheid tussen kinderen. De zogenaamd hoogsensitieve kinderen, die erg prikkelgevoelig zijn, zullen doorgaans ook veel angstiger zijn.

Daarbij kun je je afvragen wat er eerst komt: de kip of het ei. Angst versterkt de prikkelgevoeligheid. Omgekeerd maakt een hoge mate van prikkelgevoeligheid de angst ook weer groter, omdat je teveel dingen tegelijk onder controle wilt houden.

Bij de behandelingen die ik bij de tandarts observeer heb ik vaak kunnen zien dat de angst van de ouders voor de tandarts de angst van het kind versterkt. Kinderen zijn van nature sterk gericht op de emotie van de ouders. Het betekent ook dat de angst van bijvoorbeeld een moeder kan maken dat haar dochter de behandeling als extra pijnlijk ervaart.

Hoewel het helemaal tegen mijn oorspronkelijke idee in gaat (ouders bieden steun aan een kind in spannende omstandigheden) is mijn ervaring dat bij ouders met tandartsangst de behandeling vaak beter gaat als de ouders er niet bij zijn.

Kennelijk versterkt het ervaren van pijn door de omgeving ook dat degene die pijn heeft daar nog meer last van krijgt.   

Een blauw voetje halen

"Pijn zit tussen de oren."

Dat schreef ik een paar dagen geleden.

Pijn zit dus niet in je voeten.

Gisteren ontdekte ik opeens een blauwe voet. Het was mijn eigen voet.

Ik was verbaasd. Daar had ik helemaal niet op gelet. Want ik voelde helemaal geen pijn.

De reconstructie van de oorzaak leidde tot de val in de sneeuw, afgelopen zaterdag. Die voet zat toen klem onder de fiets en tussen het frame en het spatbord.

Kennelijk heb ik toen een blauw voetje gehaald. Hoewel: dat was een tijdje later. Want zaterdagavond heb ik nog wel gekeken of er ergens fysieke schade was aangericht.

Maar last heb ik er niet van. Gelukkig zit pijn tussen de oren en niet in mijn voeten.

Het gaat vanzelf wel weer over.....

Interim-directeur

Alles wat er vroeger op de instelling gebeurde was allemaal fout.

De medewerkers hadden de cliënten alleen maar gepamperd. Het kon allemaal met minder mensen. De cliënten konden best in de wijk wonen.

Van nú af aan zou álles anders gaan. Het licht zou ook in deze organisatie doorbreken. En dat zou beginnen met een grondige verandering van het denken van de professionals.

Aan het woord was de nieuwe interim-directeur. Hoewel ze alleen maar interim was moest er wel op het kantoor volledig nieuw en duur meubilair komen.

De interim-directeur zag zichzelf als een coach voor professionals. Ze was niet de baas, zo moest dat niet gezien worden. Ze zou er voor zorgen dat de mensen tot hun recht konden komen. Dat deed ze op Rogeriaanse wijze, door de goede vragen te stellen zodat mensen vanzelf op een ander (meer verlicht) spoor terecht kwamen.

In de praktijk was ze niet zo Rogeriaans. Al na twee weken sneuvelde het eerste diensthoofd. En er kwamen er al snel meer. Of ze belandden in de ziektewet óf ze konden met ontslag.

Na een jaar was ze weer vertrokken. Met trots deelde ze overal mee dat ze het marktaandeel van de organisatie had vergroot, de financiële crisis bezworen en er zelfs voor had gezorgd dat er winst werd gemaakt. Het werkplezier van de medewerkers was door haar interventies enorm toegenomen. Ze konden nu werken in een professionele organisatie.

Een jaar later vertelde één van die zogenaamde professionals dat de organisatie nog steeds bezig was de wonden te likken van wat deze interim-directeur aan had gericht.

Wat er met het nieuwe meubilair was gebeurd kon hij niet vertellen....

Vakantieplannen

Het is nog wel winter, maar we hebben alvast de plannen voor de zomervakantie gemaakt.

De bedoeling is dat we één week door het gebied op de bovenste foto fietsen.

Het is de Duitse deelstaat Mecklenburg-Vorpommern. We hebben een appartement in de historische Hanzestad Wismar aan de Oostzee geboekt.

De andere week hebben we een huisje aan de Elbe gehuurd, halverwege Dresden en de grens met Tsjechië.

Het is een herhaling van zetten. Aan de fotolinks in dit weblog kun je zien dat we in beide streken al eerder zijn geweest.

Maar we hebben wat in te halen. Tot aan Die Wende hebben we meerdere malen geprobeerd om in de DDR te fietsen. Dat mocht echter niet van deze schijndemocratische regering. Fietsers waren namelijk niet voldoende traceerbaar.....

Dus nu voor de derde maal naar de rustige kuststreek boordevol historie langs de Oostzee en (voor mij) de tweede maal naar de Elbe (met ook veel natuur en cultuur)..   

Psychologie van de pijn (3)

Bij pijn spelen emoties een belangrijke rol.

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat pijn alleen maar psychisch is. Het is wél zo dat de psyche de pijn beïnvloedt.

Opmerkelijk is dat je mensen onder hypnose kunt laten ervaren dat iets heel pijnlijk is. Ze voelen dan écht de pijn. Terwijl er objectief niets gebeurt, het lijkt alleen maar zo.

Pijn wordt als minder heftig ervaren als je er controle over hebt. Daarom hebben miljoenen mensen pijnstillers op zak, 'voor het geval dat'. De pijn wordt al minder door het idee dat je er iets tegen kunt doen.

Omgekeerd: als mensen het gevoel hebben dat ze die controle niet hebben, wordt de pijn als heftiger ervaren. Eén van de redenen waarom mensen bij de tandarts veel pijn voelen is dat ze weinig controle ervaren. Als je de afspraak met de tandarts maakt dat hij of zij stopt als je je hand opsteekt wordt de ervaring van pijn vaak al minder heftig.

Een andere reden waardoor de pijn gereduceerd wordt is als je het gevoel hebt dat je begrepen wordt. Daarom werkt de troost van ouders zo goed op de pijn van kinderen. Een kusje op de zere knie helpt objectief niet echt tegen de pijn. Maar subjectief, in de beleving van het kind, is het een wondermiddel.   

De OV-chip is er nog niet klaar voor

Nederland was voorloper op het gebied van een geïntegreerd tariefsysteem in het OV.

Vanaf 1911 was er zelfs al één tarief voor de spoorwegen in ons land. Dat systeem dreigt nu om zeep te worden geholpen door de OV-chipkaart. Wie overstapt van de NS-trein naar bijv Syntus moet straks extra in de platte buidel (de chipkaart) tasten.

Maar helemaal uniek was Nederland op het gebied van de strippenkaart. Alle stads-en streekbussen op één kaartsysteem.

Ondertussen bestaat er in Hongkong en Singapore wél een totaal geintegreerd tariefsysteem. Wat maakt dat dat daar wél kan en in Nederland niet?

Dat legde Tim Boric van Rover gisteravond uit op de regionale vergadering van Rover Noord-Holland Noord. Daar waren 40 mannen bijeen om de perikelen rond de OV-chip te bespreken. Opmerkelijk genoeg geen enkele vrouw.

Tineke was overigens wel van plan om naar deze vergadering te komen, maar ze moest werken. Ze heeft inmiddels een ruime ervaring opgedaan met pogingen om een passende OV-chipkaart te verkrijgen. Dat verhaal heeft inmiddels Kafkaïaanse toestanden opgeleverd. We hebben een NS-jaarkaart, maar die geldt voor haar alleen na 9 uur. Hoe krijg je dan een OV-chip voor vóór 9 uur? Volgens een mevrouw van het NS-loket was het niet de bedoeling van NS dat Tineke voor 9 uur ging reizen....

Dat het in Nederland niet lukt met dat geïntegreerde systeem heeft volgens Boric onder andere te maken met het feit dat allerlei (deels) concurrerende bedrijven de kaart ontwikkelen. Die willen vooral zorgen dat duidelijk is wie waar reist zodat ze weten hoeveel geld ze kunnen ontvangen. De kaart werd dus ontwikkeld vanuit het perspectief van de bedrijven. Pas later hebben de klantenorganisatie enige inspraak gekregen. Het gevolg is een systeem met zóveel mankementen voor de klant dat deze helemaal niet meer overtuigd is van de voordelen van de OV-chipkaart.

Rover staat niet afwijzend tegenover de OV-chipkaart. Maar zolang de kinderziekten er niet uit zijn gehaald is het niet verantwoord om nu al de andere kaartsoorten af te schaffen. Gezinnen met kinderen, reizigers die deels in de daluren willen reizen, mensen die moeten overstappen van de ene maatschappij naar de andere en reizigers die willen profiteren van de samenreiskorting moeten zo lang mogelijk gebruik maken van de papieren kaartjes. Dan weet je wat je hebt....

Dakpoes

Op het keukendak lag nog sneeuw.

Dat vinden poezen niet zo prettig. Ze houden niet van natte poten.

Dus bedacht een Buurpoes dat ze beter op de lichtkoepel kon gaan zitten.

Zo verscheen deze poes als een alien boven onze keukentafel.

Na enig onderzoek besloot ze om het zich zo gemakkelijk mogelijk te maken. Ze ging er bij liggen.

Poes vond het allemaal maar vreemd. Een concurrerende poes op háár territorium zonder dat ze in staat was om deze concurrent van haar erf te verwijderen....

Psychologie van de pijn (2)

Er zijn mensen die tactiel ondergevoelig zijn.

Daarmee wordt bedoeld dat ze niet zoveel voelen aan hun lichaam. Op zichzelf lijkt dat wel aardig. Doe je je flink zeer (denkt de omgeving), maar jij loopt vrolijk fluitend verder omdat je nauwelijks iets voelt.

Maar zo prettig is die ondergevoeligheid niet altijd. Sterker nog: diezelfde ondergevoeligheid is één van de redenen waarom binnen mijn werk mensen zichzelf regelmatig verwonden. Ze zoeken prikkels op, omdat ze anders te weinig voelen. Met een moeilijk woord heet dat: automutilatie.

Bij twee syndromen binnen de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking zien we erg vaak zelfverwonding. Bij beide syndromen lijkt één van de redenen de verminderde of andere verwerking van tactiele prikkels te zijn.

Of en hoe je pijn ervaart heeft daarnaast te maken met de vraag hoe 'belast' een deel van het lichaam is. Zo weten we dat veel angst voor de tandarts te maken heeft met het lichamelijk en emotioneel zeer belangrijke mondgebied. Een kleine beschadiging in het mondgebied doet vaak onevenredig zeer.

Ook de hand is naar verhouding een tactiel erg belangrijk orgaan. Als je iemand op het gevoel een menstekening laat maken wordt de hand bijna altijd groter getekend dan hij in werkelijkheid is. Pijnklachten aan de hand komen vaak hard aan.

Denk er maar eens aan waar je je doorgaans beroerder door voelt: van het je hoofd stoten of van het je vingers tussen de deur krijgen. Je kunt 'aanvaringen'met harde voorwerpen natuurlijk niet allemaal over één kam scheren, maar hopelijk is wel duidelijk dat er een verschil in beleving zit.

Net als de mond is de hand een buitengewoon belangrijk orgaan, waarmee je vanaf de eerste dag van je leven de wereld verkent....

IJsfietsen

De wegen waren vanmorgen in Alkmaar redelijk befietsbaar.

En ook de trein naar Hoorn reed keurig op tijd.

Bij binnenkomst van het station van Hoorn werd omgeroepen dat de reizigers zeer voorzichtig moesten zijn omdat de wegen in Hoorn spiegelglad zouden zijn.

Dat wilde ik wel eens zien.... En inderdaad: de wegen glommen als een spiegel. Even overwoog ik om de bus te nemen, maar ik begreep al snel dat het busverkeer ook met veel problemen te maken had.

Bij de spoorwegovergang bij het station was het al direct helemaal raak. De weg gaat daar een klein beetje omhoog, maar een aantal auto's haalde die helling niet eens.

De automobilisten hadden dus grote moeite om hun weg te vervolgen. Maar hoe stond het met de fietsers?

De 55-plussers liepen meestal. Logisch, want zij zijn verantwoordelijk voor de helft van het aantal botbreuken met dit gladde weer. 

Het grootste gevaar werd gevormd door de gesmolten en weer bevroren laag ijs onder de sneeuw. De ribbels van fietsers van de vorige dag waren ijshard geworden en daar was ook nog weer eens een laag sneeuw overheen gekomen.

Zonder botbreuken belandde ik op mijn werk. De 6½ km. naar Wognum heb ik gedeeltelijk fietsend en gedeeltelijk lopend afgelegd. Daar deed ik ruim 50 minuten over. Een collega uit Hoorn deed met de auto 1½ uur over de afstand van Hoorn naar Wognum.

Voor de zekerheid stapte ik vanavond wat vroeger op de fiets. Toch dacht ik dat het gladheidsleed wel geleden zou zijn. Maar al spoedig kwam ik er achter dat dat bepaald niet het geval was. Ik zag nu nog meer mensen lopen dan vanmorgen. Het was begonnen met opvriezen.

De weg voor de auto's was wel bijna helemaal schoon. Daar ben ik toen maar gaan fietsen.

Ik wilde de trein wél halen. Die reed op tijd en dan moet je dus ook op tijd fietsen.

 

Psychologie van de pijn (1)

Ik zie het nóg voor me.

Ik zal een jaar of tien zijn geweest, tijdens catechisatie. Die kreeg ik van mijn vader. Hij zat met zijn hand op de verwarming. Hij vroeg aan ons: "Stel je nu eens voor dat ik niets zou voelen. Wat zou er dan gebeuren?"  Met dat voorbeeld wilde hij ons laten begrijpen dat die vervelende pijn ook een signaalfunctie heeft. Met andere woorden: 'het is maar goed dat we pijn voelen'.

Dat is nu precies het antwoord op de vraag waar pijn voor is. Pijn heeft een signaalfunctie. Het zijn je hersenen die je waarschuwen dat er iets niet op orde is. Alle pijn zit tussen de oren.

Doordat er iets met 'het weefsel' ergens in het lichaam niet in orde is wordt er een signaal aan de hersenen door gegeven. Dat signaal is buitengewoon belangrijk om te kunnen overleven. Zou je het signaal niet krijgen, dan zou je grote risico's lopen. Dat zie je verweven in de vraag die mijn vader stelde. 'Je denkt dat pijn alleen maar lastig is, maar het is juist een gezonde reactie van het lichaam op iets dat het lichaam aan kan tasten'.

Toch is er met de pijn nog iets anders aan de hand. De één voelt ontzettend veel pijn bij een zo op het oog minimale aantasting, terwijl de ander nauwelijks reageert op een forse inbreuk op het zenuwstelsel. De vraag is hoe dat komt.....

De gevallen fiets

Dit is het besneeuwde land nét ten zuiden van de Achterhoek.

De toch al rustieke Achterhoek gaat hier over in een nog rustiger streek: het land rond de Duitse stad Bocholt.

Je kunt hier naar hartelust via kleine weggetjes de streek verkennen (al ben ik ook wel eens in het donker compleet de weg kwijt geraakt).

Vanwege de gladheid nam ik echter een grotere weg. Op de tweede foto zie je de weg van Aalten naar Bocholt.

Die keus bleek echter tóch niet zo verstandig. De Duitsers zijn actief als het gaat om het schoonhouden van wegen en fietspaden, maar nu dus even niet. Of het was ze gewoon niet gelukt. Het gevolg was dat deze drukke weg één grote ijsbaan was geworden. Gelukkig rijden de Duitsers wel voorzichtig met respect en zorg voor fietsers.

Met angst en beven vervolgde ik mijn weg, omdat een slippertje niettemin meteen gevolgen zou kunnen hebben voor de achterliggers en dus ook weer voor mijzelf. En met angst en beven fietsen is niet verstandig. Je vergroot er de kans op een valpartij door.

Nochtans bereikte ik zonder ongelukken Bocholt. Daar besloot ik om toch maar een rustiger fietsroute te nemen naar Hamminkeln. Vanuit dat dorp wilde ik dan weer westwaarts terug naar Emmerich of Doetinchem.

Vrolijk fluitend fietste ik door een mooi winters landschap. Helaas blijken niet platgereden sneeuwlagen ook glad te kunnen zijn als er een laagje ijs onder ligt. Opeens gleed de fiets onder mij vandaag. Met een enorme snoekduik belandde ik op straat. Mijn been zat klem tussen het frame en het spatbord. Het was nog een hele klus om mezelf te bevrijden.

De fiets is een zeer stevige Gazelle (deze keer die van Tineke). De Duitsers zeggen steeds: "Das ist eine Mercedes!" Maar er moest toch het één en ander rechtgezet worden, zowel aan de fiets als aan mezelf.

Na een kwartier kon ik weer verder fietsen. Op twee nieuwe schuivers (zonder vallen) na ben ik uiteindelijk na 75 sneeuwkilometers weer heelhuids op een station aangekomen.

Achmea Toren

Een aantal jaren geleden verrees in de Friese hoofdstad een voor deze omgeving onwaarschijnlijk hoog gebouw.

Het is met zijn 115 meter hoogte het  hoogste gebouw van de noordelijke provincies.

De opdrachtgever was Achmea, vandaar de naam Achmeatoren.

Opvallend is het gebouw wél, mooi kan ik het niet noemen. Vanuit de wijde omtrek van het landelijke Friesland zie je deze zwarte pilaar oprijzen. Ik vind het horizonvervuiling.

Op de tweede foto lijkt de toren wat kleiner uit te vallen naast de contouren van het neoclassicistische Gerechtsgebouw aan het Zaailand.

Op de onderste foto zie je het station van Leeuwarden vanuit het voorportaal van de toren.

Volgens een bericht op internet werd de Achmeatoren in 2006 aangevallen door de groep onafhankelijk Friesland die hiermee de Friehad wilden propageren. Hoofdverdachte zou Ed Nijpels zijn.

Verder kwam de toren écht in het nieuws doordat er enkele kolossale gevelplaten los kwamen te zitten. Die kun je maar beter niet op je hoofd krijgen.

Een brand die zou zijn ontstaan bleek echter weer niet op waarheid te berusten. Er was sprake van een opkomende mist die in de weerkaatsing van het neonlicht op de rook van een brand leek.

Het is kennelijk nog even wennen: een wolkenkrabber in een provinciestad.

Geen pijn, geen tandarts

Eén van de thema's waar ik in mijn werk mee te maken heb is de vraag in hoeverre je mag of zelfs moet ingrijpen in het leven van kwetsbare mensen. Vooral in mijn werk in Amsterdam heb ik daar mee te maken.

Neem bijvoorbeeld de vrouw met ernstige suikerziekte. Ze komt steeds meer aan in gewicht. De artsen verwachten dat over niet al te lange termijn beide benen geamputeerd zullen moeten worden.

Of de cliënt die zó verslaafd is aan drank of drugs dat er inmiddels sprake is van 'ernstige teloorgang'. Als die cliënt vrijwillig in zorg is, wat zijn dan nog de marges om (toch) in te grijpen?

Bij Jessica is geen sprake van een levensbedreigende situatie. Maar de behandelaars maken zich wel zorgen.

Neem nu haar gebit. Volgens de tandarts moet ze daar al pijn van hebben, óf ze krijgt er op korte termijn last van. Daarom probeert de tandarts haar te overtuigen dat ze haar gebit moet laten behandelen.

Jessica vindt dat onnodig. Ze heeft immers geen pijn? De tandarts zegt dat ze wel pijn zal gáán krijgen. Daar gelooft Jessica niets van. Ze poetst iedere dag haar gebit, dus dan krijgt ze geen pijn.

Na een half uur is het gesprek nog niet veel verder gekomen. Ik vergelijk het met een schaakspel. Je hebt twee stukken, maar met die stukken lukt het je nét niet om de koning schaakmat te zetten. Terwijl je denkt het te kunnen winnen ontglipt hij je telkens opnieuw.

Aan het eind van het gesprek zet ik de zaken nog eens een keer duidelijk voor Jessica op een rijtje. Ik vraag haar ook wie er gelijk heeft: de tandarts of de patiënt. Volgens Jessica heeft de patiënt altijd gelijk. En de tandarts moet helpen als er pijn is. Maar ze krijgt geen pijn, want ze poetst iedere dag.

Tenslotte gooit Jessica nog een nieuw argument in de strijd. "Als ik geen pijn heb gekregen en ik ga dood heeft de tandarts voor niks haar gebit behandeld. Dat zou zonde zijn. Alles voor niks, want er was geen pijn. Maar ik krijg ook geen pijn, want ik poets iedere dag."

Tegen deze logica heb ik eigenlijk geen weerwoord. Weerwoorden helpen ook niet bij deze patiënten. In de hulpverlening noemen we hen bezoekers. Zij hebben geen probleem, de behandelaar heeft een probleem.

Dan vertrekt Jessica weer, zoals ze gekomen was. Met de jas aan en de capuchon over haar hoofd. Die jas wilde ze aanhouden, want buiten was het koud. Ook dát is de eigen logica van Jessica..... 

Cursusdag Gentle en Palliatief

Het valt niet mee om een hele dag in de cursusbanken te zitten.

Maar vandaag moest het er toch weer eens van komen.

Wél met twee heel verschillende thema's.

Vanmorgen een dagdeel over Gentle Teaching. Deze manier van werken met mensen werd ontwikkeld door John Mc Gee. McGee werkte in de sloppenwijken van Sao Paulo. Toen hij daarna ging werken in een psychiatrische inrichting in de USA sloeg de schrik hem om het hart. Hoe was het mogelijk dat er in het rijke westen met zó weinig gewerkt wordt met kwetsbare mensen?

In de visie van McGee staat Companionship centraal. Het woord komt oorspronkelijk van het samen breken en delen van het brood. Zijn hele kijk om mensen met een verstandelijke beperking is doortrokken van dit denken. Het is een zeer inspirerende manier van werken waar ik me al lang toe aangetrokken voel.

Vanmiddag volgde ik een dagdeel over Palliatieve Zorg: de zorg rond het levenseinde. Dat is een langer durende cursus. In mijn huidige werk kom ik relatief vaak in aanraking met mensen die in de laatste fase van hun leven verkeren. Dan is het ook goed om meer te weten over de zorg die er dan geboden kan worden.

Vandaag ging het o.a over het geven van eten en drinken (dat o.a. moeizaam kan zijn vanwege verslikproblemen). Ook de mondzorg kreeg ruim de aandacht, omdat goede mondzorg de kwaliteit van het leven in de laatste fase aanzienlijk kan verbeteren. Het laatste deel ging over enkele specifieke medische problemen, zoals de ademhaling.

Na de cursusdag was het nog even stevig ploeteren om een fors aantal binnen gekomen mails op verantwoorde wijze te verwerken.

Rond 7 uur 's avonds fietste ik naar het station van Hoorn. Aanvankelijk was ik mij niet bewust van de opvriezende wegen. Maar dat slipgevaar werd mij al spoedig duidelijk....

"De winter van zijn leven...."

"Henk heeft de winter van zijn leven".

Dat zei Tineke tegen haar Amerikaanse zus, die de langdurige sneeuw (daar) inmiddels zat begint te worden. 

Inderdaad leef ik helemaal op als er sneeuw valt (een mopper op het fietspad is van tijdelijke aard).

Voorzover andere verplichtingen mij niet tegen houden ben ik tijdens en na de sneeuw vooral buiten te vinden. Achteraf nogal eens met spierpijn, want één van mijn activiteiten is het ruimen van sneeuw in de straat.

Vanwege mijn sneeuwneigingen stelde ik nu zelfs aan Tineke voor om dit jaar maar eens op Groenland te gaan fietsen. Of het door gaat is nog niet bekend.

Helaas is de sneeuw nu even bijna verdwenen, maar ik laat toch nog even twee mooie plaatjes zien. Ze zijn allebei van het bevroren IJsselmeer bij Hoorn (de Hoornse Hop).

De onderste foto heb ik even onderhanden genomen. Het is een bewerkte foto van de ijsvlakte op het IJsselmeer. Het lijkt zo wel een foto van een poolgebied. Op de voorgrond zie je de contouren van de dijk langs de Hoornse Hop.

De foto nam ik vanaf een flatgebouw in Hoorn.

Tweesporen

Nu Nederland door een warmtegolf getroffen wordt zal dit beeld versmolten zijn.

De min 14 van dinsdag om 22 uur in Hoorn is vervangen door een plus 4 op woensdagavond om 22 uur.

Deze foto maakte ik op het drukbereden fietspad tussen Wognum en Hoorn. Ook een paar dagen na de sneeuwval van rond het weekend was het grootste deel van het fietspad nog een ijsbaan.

Slechts twee smalle schone (niet gladde) banen bleven over voor de fietsers. Alleen heb je niets aan zo'n smalle fietsbaan bij een overmacht aan tegenliggende scholieren (hoewel het maar een kwart was van wat ik normaal tégen me heb als eenzame fietser). En op de beide avonden dat ik hier fietste kon ik nauwelijks het fietspad zien als gevolg van lampen van tegenliggers. Het gevolg was meerdere heftiger schuivers. Gelukkig geen valpartijen.

De vorige keer kreeg de gemeente Hoorn van mij nog een pluim. Deze keer niet. Die pluim gaat naar de gemeente Medemblik, waar de fietspaden op en top schoon waren....

De strippenkaart moet blijven

Over de hele wereld was de strippenkaart een voorbeeld van een goed geïntegreerd tariefsysteem bij het openbaar vervoer.

Inmiddels is het de bedoeling dat die kaart helemaal wordt vervangen door de OV-chipkaart (in Rotterdam al over 3 weken). 

Nu is de OV-chipkaart geen onaardig systeem, maar er kleven nog veel te veel bezwaren aan.

Een paar voorbeelden die ik heb meegemaakt:

a) De terugreis langs dezelfde route blijkt duurder te zijn dan de heenreis

b) Bij een overstap naar een ander concessiegebied betaal je soms opnieuw het startbedrag extra

c) Als het incheckpoortje het niet doet weigeren sommige chauffeurs hun passagiers

d) Er wordt opvallend veel zwart of grijs gereden met de OV-chipkaart, terwijl de bedoeling juist was dat deze kaart het zwartrijden tegen zou gaan

e) De OV-chiprit is soms aanzienlijk duurder dan de reis met de strippenkaart (er zijn overigens ook ritten die goedkoper zijn).

f) In de trein is de overgang naar ritten vóór 9 uur na na 9 uur (met korting) op onmogelijk wijze geregeld: je moet de trein uit, uitchecken en weer inchecken. Dit is een bezwaar dat niet te maken heeft met de strippenkaart, maar wel met de onhandigheid van het systeem: het is gewoon nog niet klaar.

Meer mankementen aan de OV-chipkaart vind je op:   http://www.rover.nl/chipkaart/zorgpuntenlijst.pdf

Tineke Huizinga zal dus weer aan de slag moeten met haar hoofdpijndossier.

Je bezwaar tegen het vroegtijdig afschaffen van de strippenkaart kun je tekenen op:

www.strippenkaartmoetblijven.nl

Kou rond het IJsselmeer

Al een paar dagen is het rond het IJsselmeer erg koud.

Op het KNMI-weerplaatje is het iets minder nadrukkelijk dan in voorgaande dagen.

Toch is nog wel te zien dat de meest extreme kou niet in het noorden of oosten te vinden is, maar rond Stavoren en Hoorn.

In Stavoren was het tegen middernacht min 15,3 en in Berkhout (bij Hoorn) min 14,3.

Gistermorgen fietste ik bij een gevoelstemperatuur van onder de min 20 naar mijn werk.

Toch vond ik dat helemaal geen probleem. Het was prima fietsweer. Mijn wangen prikkelden een beetje van de vrieskou, maar dat werkte als een soort vervangende aftershave.

Ik ben geen meteoroloog, maar de oorzaak van deze kou rond Stavoren en Hoorn is volgens mij te zien op de onderste twee foto's.

Zo ver het oog reikt is het IJsselmeer dichtgevroren. Daar bovenop ligt ook nog een laag sneeuw.

Die enorme ijsvloer zorgt er kennelijk voor dat de temperatuur in de omgeving nog een paar graden verder naar beneden is gegaan....

Kilometerheffing

Wat minister Eurlings bezielt weet ik niet.

Het is op zijn minst een erg wonderlijke move om het standpunt van ANWB-leden zo bepalend te laten zijn voor de vraag of de kilometerheffing er moet komen.

Trouwens, waar blijft je verantwoordelijkheid als minister als je op zo'n manier je beslissingsbevoegdheid aan één organisatie - met een beperkt denkraam - over draagt?

Overigens: op de foto's die ik zag van protesterende automobilisten kreeg ik niet bepaald de indruk dat we hier te maken hebben met mensen die in staat zijn om genuanceerd kunnen denken. Het leek mij vooral een egocentrisch gezelschap: Ikke ikke en de rest kan stikken. 

Dan nog de ANWB. Hoewel de ANWB met de naam suggereert een wielrijdersbond te zijn is het in de praktijk een autoclub die fietsers hooguit gedoogt binnen het recreatieve verkeer.

Moeten we nu wachten totdat de Minister van Financiën aan de Vereniging Eigen Huis vraagt om een oordeel te vellen over de aftrek van de hypotheekrente?

Winters West-Friesland

Gisteravond moest ik doorwerken.

Om toch tussendoor nog even een pauze in te lassen tracteerde ik mezelf op een fietsrondje door West-Friesland.

Toen ik net onderweg was zag ik dat een buitenthermometer inmiddels een temperatuur van min 7 graden aan gaf (windchill min 14).

Ondertussen was de zon bezig onder te gaan.

Geleidelijk kwam er ook meer nevel op zetten. Dat gaf het besneeuwde land een bijzondere sfeer.

Uiteindelijk won de nevel het van de zon. De zon heeft de grond niet meer gehaald.   

De bovenste foto maakte ik bij Wadway. De tweede en derde foto laten het Noordhollandse land bij Spanbroek zien.

Na 15 km. fietsen en ruim een uur later was ik weer terug op mijn werkplek.

Genoeg opgefrist om aan de volgende bespreking te beginnen.